Eerst verdwijnen de insecten, dan de rest

Eerst verdwijnen de insecten, dan de rest

Over honderd jaar zouden er weleens geen insecten meer kunnen zijn. Als we niet snel genoeg ingrijpen, loert de totale uitsterving om de hoek.

Er lijkt een nieuwe armageddon op komst. Deze keer is het geen meteoriet uit de ruimte, maar wel de teloorgang van het insectenrijk die het leven op aarde bedreigt. Gaan we de weg van de dinosaurussen op? Misschien wel, dat zeggen althans de Belgische wetenschapper Kris Wyckhuys en collega Francisco Sánchez-Bayo. Zij publiceerden een uitgebreide analyse van studies over heel de wereld in het wetenschappelijk tijdschrift Biological Conservation. Uit 73 onderzoeken konden ze opmaken hoe het gesteld is met de populatie insecten over de hele wereld. Helemaal niet goed, zo blijkt. Vandaag is ongeveer een derde van alle insectensoorten met uitsterven bedreigd. 40 procent van de soorten neemt gestaag af. Hun achteruitgang gaat tot acht keer sneller dan bij zoogdieren, vogels en reptielen. Vooral schietmotten, vlinders en kevers krijgen het zwaar te verduren. De wetenschappers rekenden uit dat de totale insectenpopulatie met 2,5 procent per jaar afneemt. Als die trend aanhoudt, is er binnen een eeuw geen insect meer te bespeuren.

Vruchtbare bodem

Al het ander leven op aarde ondervindt last van de terugloop. Insecten zijn cruciaal voor een goedwerkend ecosysteem. Behalve hun plaats in de voedselketen, zijn ze ook belangrijk voor onder andere bloembestuiving en een vruchtbare aardbodem. Wanneer die schakel wegvalt, ontstaat er een gevaarlijk cascade-effect.

Een sprekend voorbeeld daarvan is het Luquilloregenwoud in Puerto Rico. Een recent onderzoek stelde vast dat in 35 jaar het aantal grondinsecten met 98 procent was afgenomen. Eén specifieke vogelsoort, die nagenoeg alleen insecten eet, verloor daardoor 90 procent van zijn populatie.

Hoewel Wyckhuys en collega’s de klimaatopwarming als een oorzaak aanduiden, geloven ze dat de landbouwsector de grote boosdoener is. Schadelijke pesticiden die op industriële schaal worden gebruikt, moeten volgens de studie dringend plaatsmaken voor duurzamere alternatieven. Vooral de laatste twee decennia drukken nieuwe chemische bestrijdingsmiddelen zoals fipronil hun stempel op de biodiversiteit. Hoewel die stoffen beperkt blijven tot de landbouw, hebben ze ook een kwalijk effect op de natuur in de omgeving. Zo verdween in 25 jaar driekwart van de vliegende insectensoorten in Duitse beschermde natuurreservaten.

Overbevolking

Sommigen wijzen de klimaatopwarming met de vinger, anderen geloven dat de landbouw het grootste gevaar vormt. Nog anderen geloven dat beiden slechts symptomen zijn van een veel groter probleem. Tot die laatste groep behoort Paul Ehrlich, professor verbonden aan de universiteit van Stanford. In de Britse krant The Guardian laat hij optekenen dat de overbevolking en bijbehorende consumptie aan de basis liggen. Dat schreef hij ook al in zijn boek The Population Bomb, maar niet iedereen volgt hem daarin.

Bron: De Standaard (11/02/2019) – Alexander Delport